Melding sluiten
inzicht en ontwikkeling
Menu

Met Transactionele Analyse naar meer zelfregie in psychotherapie, onderwijs en organisatie

Betty Lutke Schipholt: “Complexe processen in mensen, tussen mensen en in organisaties worden snel helder en inzichtelijk”

"Wanneer je je meer bewust bent van je gedrag en achterliggende drijfveren, heb je meer aanknopingspunten met je diepere zelf die achter het stuur zit. Dat leidt tot duurzame verandering, beter zicht op ontwikkelingsmogelijkheden en meer autonomie en zelfregie.” Aan het woord is Betty Lutke Schipholt, docent van de GITP PAO introductiecursus Transactionele Analyse (TA).

“Transactionele Analyse verbindt hoofd, hart en gevoel.” 

“TA integreert de diepgang van het psychodynamische denken met de praktische aanpak van de cognitieve gedragstherapie. Door contact te krijgen met onbewuste processen, grijp je in op een diepere laag. Hierdoor kom je sneller bij de kern van de problematiek. Neem bijvoorbeeld perfectionisme. Welke onderbewuste levensbesluiten liggen ten grondslag aan de drijfveer dat wat je doet nooit perfect genoeg is?  Wanneer je dat weet, herken je sneller de triggers die je aanzetten tot perfectionisme en kun je jezelf sneller bijsturen richting het stellen van realistische eisen aan jezelf.”  


Over Betty Lutke Schipholt 

Betty Lutke Schipholt is registerpsycholoog Arbeid en Organisatie en sinds 2016 internationaal gecertificeerd Transactionele Analist en docent van de nieuwe GITP PAO Blended Introductiecursus Transactionele Analyse.
In deze cursus:

  • Ervaar je en maak je kennis met TA
  • Ontdek je hoe TA in jouw praktijk past
  • Ervaar je diepgang in je persoonlijke en professionele groei
  • Zet je de eerste stap in je opleiding tot gecertificeerd Transactional Analist

Betty zou het liefst zien dat meer pedagogen, psychologen en artsen Transactionele Analyse toepassen in hun werk omdat ze vindt en ervaren heeft, dat deze methodiek veel waarde heeft. “TA verdiept je diagnostische vaardigheden en breidt je repertoire aan interventies enorm uit. Bovendien leggen wij in de PAO-TA-trainingen de verbinding met de stromingen waarin de meeste gedragswetenschappers zijn opgeleid.”

 
   

Methodiek voor psychotherapie, coaching, onderwijs en organisaties

Transactionele Analyse is een vorm van sociale psychologie met een diepgaande theorie over persoonlijkheid, communicatie en menselijke ontwikkeling. Eric Berne, een Canadese psychiater, heeft vanaf de jaren ‘50 in de vorige eeuw Transactionele Analyse ontwikkeld als een nieuwe vorm van psychotherapie. Deze ontwikkeling is voortgezet door anderen en is nog steeds gaande, ook op het gebied van toepassingen in het onderwijs en organisaties. De methodiek wint in Nederland, Engeland, Duitsland en andere Europese landen snel terrein, omdat er steeds meer wetenschappelijk bewijs komt dat het goed en effectief werkt.

Het basisprincipe: naar zelfregie en autonomie

“Transactionele Analyse biedt bijzonder eenvoudige concepten om complexe processen te verhelderen. Cliënten kunnen deze concepten zelf toepassen. Het basisprincipe van TA is toewerken naar zelfregie en autonomie. Als je zelfsturend bent, leef je je eigen leven, leef je het leven dat goed bij je past. De afgelopen jaren is er veel gepubliceerd over hoe je Transactionele Analyse ontwikkelingsgericht kunt toepassen in coaching, onderwijs en organisaties. Werken in organisaties vereist steeds meer zelfsturing, en medewerkers stellen hogere eisen aan een warm en inspirerend werkklimaat. TA biedt veel inzichten in hoe je hier vorm aangeeft.” 

De 3 manieren van analyseren

TA  analyseert op 3 verschillende manieren: intrapsychisch (communicatie binnen jezelf), interpersoonlijk (communicatie tussen mensen) en de relatie tussen die twee. De 2 belangrijke uitgangspunten van TA zijn wederzijds respect en persoonlijke verantwoordelijkheid nemen. Eric Berne legde wederzijds respect uit met de slogan ‘Ik ben oké, jij bent oké’. Klinkt simpel, maar echt toepassen in je leven is een keuze en vereist vaak een proces van persoonlijke groei. Het uitgangspunt dat ieder mens kan groeien en zich kan ontwikkelen, plaatst TA binnen de stroming van de humanistische en positieve psychologie. Volgens TA is iedereen in staat om voor zichzelf te denken en verantwoordelijkheid te nemen voor de keuzes die hij of zij maakt.

 1- Intrapsychisch: analyse van wat er zich in mensen afspeelt

“Ieder mens kiest onbewust voor een bepaalde levensstijl, een bepaalde wijze van omgaan met de wereld om hem heen. Door toepassing van scriptanalyse kun je onderzoeken welke beslissingen iemand in zijn jeugd, maar ook in andere levensfasen genomen heeft om het leven op eigen wijze vorm te geven. Op het moment de je inzicht krijgt in de beslissingen die je genomen hebt, kun je deze veranderen wanneer je dat wilt. TA biedt allerlei methodieken en oefeningen om die ooit genomen beslissingen te kunnen identificeren. Vervolgens kun je veranderingen op gang brengen door je af te vragen of gemaakte keuzen op dit moment nog bij je passen. Voelt deze wijze van leven goed of minder goed? Wat bevalt me niet? En welke andere opties heb ik om mezelf beter en gelukkiger te voelen? Vervolgens kun je experimenteren met nieuw gedrag en ervaren of dit beter bij je past. Vervolgens kun je besluiten of je op dit punt wel of niet wilt veranderen.”

Waar komt dit gevoel, deze gedachte of dit gedrag vandaan?

Stel je werkt veel te hard. Met TA vraag je jezelf af: ‘Wil ik dat eigenlijk wel? Als kind heb je besloten om heel hard te werken, omdat je daarvoor werd geprezen, geaccepteerd of aardig werd gevonden. Vervolgens is hard werken een overlevingspatroon in je leven geworden. Op het moment dat je dit overlevingspatroon herkent, kun je dit gedrag gaan analyseren.

  • Op cognitief niveau: Werkt dit nu nog voor mij? Wat levert dit gedrag voor mij op? Zijn er andere opties?
  • Op gevoelsniveau: Voelt dit prettig? Of voel ik me moe en uitgeput? Ben ik verdrietig of boos wanneer ik uitgeput ben? Ben ik angstig wanneer ik start met te hard werken?
  • In je hart: Houden ze nog wel van mij wanneer ik niet zo hard werk? Hou ik wel van mezelf wanneer ik minder hard zou werken?

Je laat de cliënt contact maken met zijn denken, gevoel en hart. Afhankelijk van het karakter van je cliënt, kies je de manier waarop de cliënt de ogen voor de eigen gedragspatronen kan openen.  Op deze wijze maak je ruimte voor nieuwe constructieve gedragspatronen.  Wanneer je enkel zou werken op het niveau van het gedrag, schiet een cliënt zo weer in zijn onbewuste hardwerkgedrag, zodra zich eenzelfde situatie voordoet waarin hij ooit heeft besloten te hard te gaan werken. Met TA leer je je gevoel en je denkpatronen kennen. Je herkent het gevoel of de gedachte die ervoor zorgt dat je te hard gaat werken. Vervolgens neem je een time out en analyseer je waar dit gevoel of deze gedachte vandaan komt. Door hoofd en gevoel met elkaar te verbinden, kun je jezelf goed bijsturen.


 2 – Interpersoonlijk: de communicatie met anderen.

Hoe iemand de intermenselijke relatie met de ander vormgeeft, is de tweede manier van analyseren en werken binnen Transactionele Analyse. “De kernvragen zijn: Waar loopt de communicatie niet goed en hoe kan het beter? Stel een cliënt heeft altijd ruzie met een bepaalde collega op zijn werk. Hij spreekt deze collega vaak kritisch aan, waardoor de collega boos wordt. Beide personen kunnen het communicatiepatroon verbeteren. De collega die kritisch aanspreekt kan zonder oordeel zeggen wat hij ervaart. De andere collega kan zeggen dat hij het onprettig vindt dat deze collega hem kritisch aanspreekt. Zo ontstaat de mogelijkheid om het communicatieprobleem op te lossen.” Transactionele analyse heeft allerlei concepten voorhanden om uit te zoeken wat er niet lekker gaat in de communicatie en waar dat vandaan komt. Vervolgens zijn er tal van interventies beschikbaar die je kunt toepassen om de communicatie te verbeteren.”

3 - De relatie tussen intrapsychisch en interpersoonlijk gedrag.

Wat iemand aan de buitenkant laat zien, hoeft niet te zijn hoe hij vanbinnen is. “Bijvoorbeeld: Iemand die vanbinnen heel bang is, kan naar anderen toe heel kritisch en dominant zijn. Te veel verschil tussen de binnen- en buitenkant, maakt je minder stabiel en authentiek. Met TA-concepten kun je de relatie tussen de communicatiepatronen tussen mensen en de dynamische drijfveren en patronen in mensen onderzoeken. Door je binnenwereld en je buitenwereld meer in balans te krijgen ervaar je jezelf als evenwichtiger en ervaren anderen je als een congruent persoon.” 

Wetenschappelijke onderbouwing

De laatste jaren komt er steeds meer wetenschappelijke onderbouwing beschikbaar over de werking en effectiviteit van Transactionele Analyse. Bij depressie bijvoorbeeld, boekt TA hele goede resultaten. Inmiddels is hier veel onderzoek naar gedaan en is op basis van dit onderzoek een beproefde methode ontwikkeld om mensen met depressie succesvol te behandelen. Daarnaast zijn er wetenschappelijke artikelen voorhanden die de effectiviteit van TA binnen onderwijs en (executive)coaching aantonen. 

Ervaren of TA bij je past

Omdat TA vooral een ervaringsgerichte methode is, kom je er pas achter of het wat voor jou is, als je ermee aan de slag gaat. Dit kan door de officiële introductiecursus TA bij GITP PAO te volgen. Je leert in deze tweedaagse de basisconcepten van TA op een speelse, gevarieerde en persoonlijke wijze kennen. Het unieke aan deze cursus is dat de leerstof is afgestemd op universitair niveau en dat de literatuur aansluit op de stromingen binnen de psychologie die zorg- en onderwijsprofessionals al kennen.

Vervolgtraining: de basisopleiding Transactionele Analyse.

Na de tweedaagse introductiecursus volgt de basisopleiding. In de basisopleiding leer je stapsgewijs diagnosticeren met TA-concepten een behandelplan en/of coachingsplan opzetten. Je gaat eerst aan de slag met het toepassen van de concepten op jezelf, vervolgens maak je de vertaling naar je werkpraktijk. Daarna kun je je via voortgezette TA-trainingen verder specialiseren in bijvoorbeeld psychotherapie, coaching of organisatieontwikkeling. 

Lees meer over de blended introductiecursus Transactionele Analyse.